Odmowa dostępu przez dysponenta infrastruktury technicznej czy wygórowane opłaty za umieszczenie infrastruktury mogą skutecznie opóźnić rozwój sieci światłowodowej. Operator nie zawsze musi godzić się na takie warunki. Przepisy przewidują procedurę dochodzenia dostępu do infrastruktury technicznej, a w razie braku porozumienia umożliwiają wystąpienie do właściwych organów o wydanie decyzji zastępującej umowę.
Dostęp do infrastruktury technicznej
Podmioty wykonujące zadania z zakresu użyteczności publicznej są zobowiązane do udostępniania swojej infrastruktury technicznej operatorom telekomunikacyjnym. Do infrastruktury tej należą m.in. słupy (w tym słupy energetyczne, słupy oświetleniowe), kanały kablowe, rurociągi oraz inne obiekty budowlane niebędące sieciami telekomunikacyjnymi.
W sytuacjach, gdy operatorzy telekomunikacyjni ubiegają się o dostęp do słupów (będących infrastrukturą techniczną w rozumieniu art. 17 ustawy o wspieraniu rozwoju sieci i usług telekomunikacyjnych z dnia 7 maja 2010 r, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 562) – dalej jako „Megaustawa”, jednym z najczęstszych punktów sporu z ich dysponentami — najczęściej gminami lub przedsiębiorstwami energetycznymi — są zawyżone stawki za dostęp. Dysponenci infrastruktury nierzadko narzucają opłaty komercyjne lub traktują udostępnienie słupów jako źródło dodatkowego dochodu, co istotnie podnosi koszty budowy sieci szerokopasmowych.
W praktyce rynkowej wygórowane i zawyżone stawki cenowe za wykorzystanie słupów oświetleniowych lub elektroenergetycznych przyjmują różną postać:
- Stawki odbiegające od kosztów wytworzenia i utrzymania. Żądanie opłat wielokrotnie przewyższających rzeczywiste koszty, jakie dysponent ponosi w związku z obecnością infrastruktury telekomunikacyjnej na słupie (np. koszty oceny stanu technicznego, nadzoru czy osłabienia konstrukcji),
- Ukryte opłaty dodatkowe. Narzucanie obowiązkowych, wysokich opłat jednorazowych za wydanie warunków technicznych, uzgodnienia projektowe czy nadzór właścicielski nad pracami instalacyjnymi,
- Dyskryminacja operatorów. Stosowanie wyższych stawek dla operatorów telekomunikacyjnych w porównaniu ze stawkami za podobne usługi na rynku lokalnym.
Jeżeli negocjacje z operatorami infrastruktury technicznej nie przynoszą efektu i nie przybliżają stron do zawarcia umowy na niedyskryminujących warunkach, operator może zwrócić się z wnioskiem do UKE w celu wydania decyzji zastępującej umowę o dostęp do infrastruktury technicznej. Prezes UKE wydając decyzję w przedmiocie dostępu do infrastruktury technicznej, bierze pod uwagę szczególnie: wspieranie konkurencji, usuwanie istniejących barier na rynku komunikacji elektronicznej oraz zachęcanie do inwestowanie w sieci o bardzo dużej przepustowości. Zgodnie z praktyką orzeczniczą Prezesa UKE, opłaty z tytułu dostępu do infrastruktury technicznej należy ustalać w oparciu o koszty ponoszone przez operatora sieci wyłącznie w stosunku do udostępnianej infrastruktury, a nie w oparciu o koszty całej jego infrastruktury technicznej, której element (np. słup elektroenergetyczny linii nN) jest przedmiotem dostępu.
Wniosek do Prezesa UKE krok po kroku
Jeżeli negocjacje nie prowadzą do zawarcia umowy, operator może zwrócić się do Prezesa UKE o rozstrzygnięcie sprawy. Skuteczne przeprowadzenie tej procedury wymaga kilku działań.
1. Wystąpienie o zawarcie umowy. Operator powinien skierować do właściwego podmiotu wniosek, w którym precyzyjnie określi zakres oczekiwanego dostępu. Termin na zawarcie umowy wynosi 60 dni od wystąpienia z wnioskiem. Z wnioskiem do Prezesa UKE można wystąpić dopiero po bezowocnym upływie 60 dni lub w przypadku odmowy zawarcia umowy przez dysponenta przed tym terminem.
2. Udokumentowanie negocjacji. Należy zachować wnioski, odpowiedzi, propozycje warunków umowy i korespondencję dotyczącą odmowy lub wysokości opłat. Dokumentacja powinna jasno pokazywać, czego domagał się operator i dlaczego nie doszło do porozumienia.
3. Przygotowanie wniosku do UKE. Pismo powinno wskazywać dokładny zakres żądania oraz elementy infrastruktury, które operator zamierza eksploatować. Trzeba również przedstawić przebieg negocjacji i uzasadnić wymagania techniczne. Do wniosku należy załączyć projekt umowy o dostęp do infrastruktury technicznej uwzględniający postulowane przez operatora warunki techniczne, eksploatacyjne i cenowe.
4. Uiszczenie opłaty i udział w postępowaniu. Wniosek o wydanie decyzji w sprawie dostępu do infrastruktury podlega opłacie wynoszącej 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zgodnie z art. 182 ust. 7 ustawy Prawo Komunikacji Elektronicznej z dnia 12 lipca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1221 – dalej jako „PKE” . W toku postępowania warto sprawnie odpowiadać na wezwania organu i uzupełniać dokumentację. Na etapie postępowania, Prezes UKE weryfikuje m.in. moce przepustowe, bezpieczeństwo funkcjonowania sieci oraz stawki cenowe. Jeśli stawki dysponenta są wygórowane, UKE dokonuje ich korekty w oparciu o zasadę zwrotu uzasadnionych kosztów.
Jak zwiększyć szanse na uzyskanie dostępu?
Najczęstsze problemy wynikają z nieprecyzyjnego określenia żądania, braków w dokumentacji lub niewłaściwego adresata wniosku. Operator powinien dokładnie opisać planowane prace, wykazać potrzebę dostępu i zadbać o kompletność dokumentów.
Autor:
Kancelaria Brightspot Legal Katarzyna Orzeł, Maciej Jojczyk sp.k.
Kancelaria zapewnia kompleksową obsługę prawną i biznesową podmiotów gospodarczych i indywidualnych, ze szczególnym uwzględnieniem sektora telekomunikacyjnego. Wspiera operatorów telekomunikacyjnych na każdym etapie działalności, w tym m.in. w zakresie doradztwa prawnego w bieżących aspektach prowadzenia działalności, wsparcia prawnego w zakresie realizacji wymogów regulacyjnych ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz dyrektywy NIS2, a także prawa komunikacji elektronicznej oraz projektów inwestycyjnych i infrastrukturalnych. Kancelaria posiada doświadczenie w obsłudze transakcji M&A, reorganizacji przedsiębiorstw. Wspiera także w zakładaniu i bieżącej obsłudze fundacji rodzinnych, a także doradza funduszom VC/PE, inwestorom i startupom.